۱۸ دسامبر ۲۰۲۵ - دیابت، به ویژه دیابت نوع ۲(T2DM)، با افزایش خطر ابتلا به انواع مختلف سرطان ها از جمله سرطان کبد، روده بزرگ و پستان مرتبط دانسته شده است. اگرچه کنترل قند خون و مدیریت وزن از ارکان اصلی درمان دیابت هستند، شواهد جدید نشان می دهد این عوامل به تنهایی نمی توانند تأثیر کامل دیابت بر خطر سرطان را توضیح دهند. همین موضوع باعث شده است که پژوهشگران بررسی کنند که داروهای ضد دیابت چگونه ممکن است فراتر از کنترل قند خون و وزن، بر سرطان اثر بگذارند. هدف از این بررسی، درک بهتر این موضوع است که آیا این داروها می توانند در پیشگیری یا درمان سرطان سودمند باشند یا خطراتی ایجاد کنند. با توجه به پیچیدگی موضوع، مطالعات بیشتری برای روشن شدن سازوکارهای دخیل لازم است.
این مقالهٔ مروری که در نشریه Precision Clinical Medicine منتشر شده است، تأثیر داروهای ضد دیابت را بر سرطان بررسی کرده و فراتر از تمرکز سنتی بر کنترل قند خون و وزن می رود. در این پژوهش، متخصصان بیمارستان دانشگاهی مردم پکن بررسی کردند که داروهایی مانند متفورمین، مهارکننده هایSGLT2 و آگونیست های گیرندهGLP-1 ، چگونه از طریق مسیرهای زیستی مختلف بر پیشرفت سرطان اثر می گذارند و بینش های جدیدی دربارهٔ ارتباط پیچیدهٔ درمان های دیابت و پیامدهای سرطان ارائه داده است.
این مرور به طور نظام مند شواهد پیش بالینی و بالینی مرتبط با داروهای ضد دیابت و سرطان را بررسی کرده است. متفورمین که یکی از پرمصرف ترین داروهای دیابت است، از طریق سازوکارهای مختلف بر سرطان تاثیر می گذارد؛ از جمله تقویت ایمنی ضد سرطان و مهار رشد تومور از طریق تأثیر بر ریز‌محیط تومور(TME).این دارو همچنین فعالیت مسیرهای کلیدی مرتبط با سرطان مانند AMPK،mTOR وPI3K/AKT را تغییر می دهد؛ مسیرهایی که در تکثیر سلولی، آپوپتوز و رگ زایی نقش دارند. به همین ترتیب، داروهای دیگر مانند مهارکننده هایSGLT2 و آگونیست هایGLP-1 نیز پتانسیل تأثیرگذاری بر تکثیر سلول های سرطانی، کاهش التهاب و افزایش آپوپتوز را نشان داده اند. با این حال، اثرات آن ها بسته به نوع سرطان و نوع دارو متفاوت است. برای مثال، متفورمین در کاهش خطر سرطان های روده بزرگ و کبد امید بخش بوده، اما اثر آن بر سرطان پستان هنوز قطعی نیست. این مرور همچنین بر اهمیت بررسی جداگانهٔ هر دارو و سازوکار اختصاصی آن تأکید کرد و نیاز به کارآزمایی های بالینی بیشتر برای تأیید این یافته ها و بررسی کاربرد درمانی آن ها در سرطان را برجسته ساخت.
دکتر لینونگ جی، یکی از پژوهشگران برجستهٔ این حوزه، گفت: «اگرچه داروهای ضد دیابت برای مدیریت دیابت ضروری هستند، اما اثرات گسترده تر آن ها بر سرطان هنوز به طور کامل شناخته نشده است. این مرور، سازوکارهای پیچیده ای را که از طریق آن ها این داروها ممکن است بر پیشرفت سرطان اثر بگذارند، روشن نمود. با این حال، شواهد موجود متناقض هستند و باید بررسی اثرات بلندمدت این داروها در بیماران مبتلا به سرطان و همچنین امکان توسعهٔ درمان های هدفمند بر اساس این یافته ها ادامه یابد».
یافته های این مرور اهمیت پزشکی شخصی سازی شده را در درمان بیماران دیابتی مبتلا به سرطان برجسته نمود. درک دقیق اینکه داروهای ضد دیابت چگونه بر پیشرفت سرطان تاثیر می گذارند، می تواند به درمان های هدفمندتر و مؤثرتر منجر شود و هم در پیشگیری از سرطان و هم در بهبود پیامدهای بیماران نقش داشته باشد. این پژوهش همچنین مسیر را برای کارآزمایی های بالینی آینده باز می کند تا بررسی شود چگونه می توان از داروهای موجود برای درمان سرطان استفاده کرد یا آن ها را به عنوان مکمل درمان های استاندارد به کار گرفت. نقش داروهایی مانند متفورمین در پیشگیری از سرطان نیز می تواند راهنمایی برای سیاست های سلامت عمومی باشد، به ویژه در مدیریت دیابت و بیماری های همراه در جمعیت هایی که در معرض خطر بالاتر سرطان قرار دارند
محققان گفتند: بهترین کار برای بیماران این است که داروهای خود را طبق نظر پزشک مصرف کنند، چکاپ های منظم داشته باشند و اگر دربارهٔ سرطان نگرانی هایی دارند، حتماً با پزشک خود مطرح کنند.
منبع:
https://www.news-medical.net/news/20251218/How-diabetes-medications-may-influence-cancer-risk-and-progression.aspx